تبریک روز معلم

تبریک روز معلم

انرزی الکترومغناطیس

خواص تابش الکترومغناطیسی

فیزیک و زیست شناسی

خواص تابش الکترومغناطیسی

برای اینکه بتوانیم بسیاری از خواص تابشی الکترومغناطیسی را مشخص کنیم، مناسب است که یک طبیعت موجی برای انتشار آن در نظر بگیریم و این امواج را توسط پارامترهایی نظیر سرعت ، فرکانس ، طول موج و دامنه ترسیم کنیم. با وجود این ، برخلاف سایر پدیده‌های موجی نظیر صوت ، تابش الکترومغناطیسی احتیاجی به هیچ محیط مادی برای عبور ندارد و به آسانی از درون خلا می‌گذرد.

البته در توجیه پدیده‌های مربوط به جذب یا نشر انرژی تابشی ، الگوی موجی تابش با شکست کامل روبرو می‌شود. برای توجیه ‌این فرایندها لازم است که به تابش الکترومغناطیسی به صورت ذرات مجزای انرژی به نام فوتون بنگریم. انرژی فوتون متناسب با فرکانس تابش است. این نگرش دو جنبه‌ای تابش ، به صورت ذره و به صورت موج ، انحصاری نیست. در واقع ظهور این دوگانگی توسط مکانیک موجی به ‌اثبات رسیده ‌است و می‌بینیم که در مورد پدیده‌های دیگری نظیر رفتار جریانهایی از الکترونها و یا ذرات بنیادی دیگر نیز صدق می‌کند.

خواص موجی تابش الکترومغناطیسی

با تابش الکترومغناطیسی براحتی مانند یک میدان الکتریکی متناوب در فضا رفتار می‌شود. همراه با میدان نیروی الکتریکی ، اما عمود بر آن ، یک میدان نیروی مغناطیسی وجود دارد. خواص موجی تابش می‌تواند توسط بردارهای الکتریکی و مغناطیسی نشان داده شود که هر دو بردار ، سینوسی‌اند و عمود بر جهت انتشار می‌باشند. این میدان الکتریکی تابش الکترومغناطیسی است که با الکترونهای ماده ، تأثیر متقابل دارد. در نتیجه ، نمایش تابش تنها با بردار الکتریکی ، برای بیشتر مقاصد کافی است.

تداخل امواج

همانطور که در مورد سایر پدیده‌های موجی مشاهده می‌شود، امواج الکترومغناطیسی نیز هنگام افتادن روی هم ، می‌توانند تحت برخی شرایط یر یکدیگر تأثیر متقابل بگذارند. این تأثیر متقابل ، تولید یک موج برآیند می‌کند که شدت آن بسته به فازهای امواج سازنده آن ، یا تقویت می‌شود و یا کاهش می‌یابد. حداکثر تداخل ویرانگر وقتی اتفاق می‌افتد که دو موج 180 درجه خارج از فاز باشند و حداکثر تداخل سازنده ، زمانی رخ می‌دهد که موجها دقیقا هم فاز باشند.

پراش

تابش الکترومغناطیسی معمولا در مسیرهای مستقیم حرکت می‌کند. با وجود این ، وقتی که یک دسته شعاع از یک لبه تیز رد شود و یا از درون یک دهانه باریک عبور کند، قسمتی از آن در ناحیه‌ای ظاهر می‌شود که قاعدتا می‌بایستی در سایه جسم در مسیر عبور خود قرار می‌گرفت. این خمش تابش ، نوعی پراش است و نتیجه مستقیم تداخل می‌باشد.

تابش همدوس

برای اینکه دو دسته شعاع ، همدوس باشند، باید دارای دو شرط باشند: اول اینکه دو دسته شعاع باید دارای فرکانس و طول موج برابر باشند و دوم اینکه رابطه فازی بین موجها یا مجموعه‌های موجها در تمام فواصل از منبع ، باید ثابت باشد. در صورتی‌که دو تابش غیر همدوس باشند ، هیچ تداخلی بین آنها صورت نمی‌گیرد.

خواص ذره‌ای تابش

انرژی تابش الکترومغناطیسی

در بعضی از تاثیرات متقابل تابش با ماده ، احتیاج است که تابش را به صورت بسته‌هایی از انرژِی به نام فوتونها با کوانتومها تلقی کرد. انرژی فوتون به فرکانس تابش بستگی دارد و بر طبق رابطه زیر بیان می‌شود:

E = hf

که در آن h ثابت پلانک و f فرکانس تابش است. انرژی مربوط به یک فوتون اشعه ایکس در حدود ده هزار برابر بزرگتر از انرژی فوتون نشر شده توسط یک سیم داغ تنگستن است. بخاطر اینکه فوتون اشعه ایکس دارای طول موجی تقریبا نصف طول موج فوتون سیم داغ تنگستن است.

اثر فتوالکتریک

با ملاحظه‌اثر فتوالکتریک می‌توان احتیاج به داشتن یک مدل ذره‌ای را برای توصیف رفتار تابش الکترومغناطیسی مشاهده کرد. وقتی که تابش با انرژی کافی به یک سطح فلزی برخورد می‌کند، الکترونهایی نشر می‌شوند. انرژی الکترون نشر شده بر طبق رابطه زیر با فرکانس تابش تابنده مرتبط است:

E = hf - w

که در آن w ، تابع کار ، مقدار کاری است که برای خارج کردن الکترون از فلز به خلا مورد نیاز است. در حالی که E مستقیما به فرکانس بستگی دارد، ولی بطور کامل مستقل از شدت دسته ‌اشعه ‌است و افزایش در شدت ، فقط باعث افزایش در تعداد الکترونهای نشر شده با انرژی E می‌شود.

مقدار کار ، w ، لازم برای نشر الکترونها از هر فلز ، مشخصه آن فلز است. فلزات قلیایی ، توابع کار پایینی دارند و وقتی که در معرض تابش اشعه‌ای در ناحیه مرئی قرار گیرند، الکترون نشر می‌کنند. فلزات سنگینتر نظیر کادمیوم دارای توابع کار بزرگتر هستند و برای نشان دادن اثر فتوالکتریک از خود ، احتیاج به تابش پرانرژی‌تر ماورای بنفش دارند. اثر فتوالکتریک اهمیت عملی زیادی در آشکارسازی تابش با فوتونها دارد.

واحدهای انرژی

انرژی یک فوتون که توسط یک نمونه ‌از ماده ، جذب یا نشر می‌شود، می‌تواند به جدایی انرژی بین دو حالت اتمی ‌یا مولکولی یا به فرکانس حرکت مولکولی یک جز سازنده ماده ، مرتبط شود. به ‌این دلیل اغلب مناسب است که تابش را با واحدهای انرژِی یا برحسب فرکانس (Hz) یا عدد موجی (Cm^-1) که مستقیما متناسب با انرژی‌اند، شرح دهیم.

از طرف دیگر ، اندازه گیری تجربی تابش غالبا بر حسب واحدهای عکس طول موج مربوطه بیان می‌شود. یک شیمی‌دان باید در تبدیل واحدهای متفاوتی که در طیف سنجی مورد استفاده قرار می‌گیرند، ماهر شود. الکترون ولت (ev) واحد انرژی است که معمولا برای توصیف انواع پرانرژی‌تر تابش نظیر اشعه ایکس یا ماورای بنفش بکار می‌رود. الکترون ولت مقدار انرژی است که یک الکترون برای افت از پتانسیلی معادل یک

سیارک ها..........

سیارک چیست؟

سیارک‌ها سیارات بسیار کوچکی هستند که از صخره و فلز ساخته شده‌اند. سیارک‌ها معمولاً اجسام نامنتظمی هستند و بر گرد خورشید حرکت می‌کنند. هزاران سیارک در منظومه خورشیدی ما وجود دارند . بسیاری از آنها میان مدار مریخ و مدار هرمز مشتری قرار گرفته‌اند و گرد خورشید می‌گردند. دسته‌ای دیگر از آنها در مکان‌های دیگر منظومه خورشیدی یافت می‌شوند.به نظر می رسد علت اینکه اغلب آن‌ها در فاصلهٔ مریخ و مشتری دیده می شوند این است که احتمالاً در مدار بین این دو سیاره، سیارهٔ دیگری نیز وجود داشته است که به علت جاذبهٔ شدید مشتری متلاشی شده است و سیارک‌ها پدید آمده باشند.

به سیارک‌هایی که بر اثر نیروی گرانش سیاره‌ها در مداری گیر افتاده باشند «سیارک اسیر» می‌گویند. در این صورت سیاره مزبور به گرد سیاره بزرگ‌تر می‌گردد.

سیارک 234Ida و قمر آن Dactyl

نزدیک‌ترین سیارک به زمین، توتاتیس نام دارد. سنگ آسمانی ״توتاتیس ״ دارای حدود۸ / ۴ کیلومتر طول و۴ / ۲ کیلومتر عرض است. این سنگ آسمانی تقریبا هر چهار سال یکبار به دور ستاره خورشید می چرخد و مدار آن از درون مدار سیاره زمین به دور خورشید آغاز شده و به خارج از مدار سیاره مریخ ، ختم می شود. از آنجا که هم زمین و هم ״توتاتیس ״ به طور دائم در حرکتند، فاصله میان آنها نیز بسیار متغیر است .به طور معمول این سنگ آسمانی را میتوان در مناطق بدور از نور شهرها، با کمک دوربین دو چشمی ساده نیز رصد کرد.

سیارک 2004FH که در مرکز صفحه آنرا در حال حرکت می بینید. شیی که به صورت نور درخشان از مقابل دوربین به سرعت عبور میکند یک ماهواره است.

در آغازین روزهای ژانویه ۱۸۰۱ جوزپه پیاتزی (۷ جولای ۱۷۴۶ - ۲۲ جولای ۱۸۲۶) جرمی را در آسمان رصد نمود که ابتدا یک ‌دنباله‌دار به نظر می‌رسید ولی زمانی که مدار آن به درستی تعیین گردید، مشخص شد که سیاره بسیار کوچکی است، آنقدر کوچک که آن را در رده جدیدی به نام سیارک‌ها دسته‌ بندی کردند. پیاتزی آن را سرس نامید. تا چند سال بعد سه سیارک جدید دیگر کشف شدند و تا پایان آن قرن صدها عدد از آنها شناسایی شده بودند. تا به امروز تعداد این سیارکها به چند صد هزار رسیده است و هنوز اکتشاف آنها ادامه دارد. تعدادی از سیارکها چنان کوچکند که از زمین قابل رؤیت نیستند اما بزرگترین آنها همان سِرِس است که تاکنون شماره یک را بر پیشانی خود دارد.

نام گذاری سیارک‌ها

همینکه مدار سیارکی مشخص می‌گردد، عددی به ترتیب زمان کشف بدان نسبت داده می‌شود و به دنبال آن نامی می‌آورند که نام را معمولاً کاشف بر می‌گزیند مثلاً ۱ سرس. در آغاز نامهای زنانه از اسطوره‌های یونان و روم انتخاب می‌شد.بعدها نامهایی از نمایشنامه‌های شکسپیر و اپراهای واگنر برگزیده شدند. بسیاری از سیارک‌ها را کاشفان به نامهای زنان، دوستان و حتی سگها و گربه‌های خود نامیدند.همواره نامهایی مونث به کار رفته‌است، جز در مورد چند سیارک که مدارهایی نامتعارف دارند نامهای مذکر نهاده شده‌است.

تصویر فوق : کمربند اصلی سیارک ها (نوار سفید )

ارزش اقتصادی

سیارک‌ها می‌توانند برای تأمین مواد و آب مورد نیاز برای ساخت تجهیزات فضایی و مداری به کار روند.هم‌اکنون بسیاری از مراکز پژوهشی مرتبط با فناوری فضایی در حال مطالعه امکان سفر به سیارک‌ها و برداشت از ذخایر طبیعی آن‌ها هستند.

به تازگی و با کشف یخ آب بر سطح سیارک تمیس-۲۴، ایده‌هایی به منظور برداشت آب از سیارک‌ها جهت تولید آب مصرفی فضانوردان و تأمین اکسیژن و هیدروژن توسط الکترولیز آب برای مصرف تنفسی و یا سوخت فضاپیماهای آینده مطرح شده است. اگر مدار سفرهای فضایی آینده را بتوان به گونه‌ای طراحی کرد که هر بار سیارک دارای ذخایر یخ آب در مسیر قرار داشته باشد می‌توان به سادگی تأسیسات لازم برای یک ایستگاه سوختگیری فضایی را روی آن سیارک بنا نمود. تأسیساتی تمام اتوماتیک که انرژی تابشی خورشیدرا توسط صفحات خورشیدی دریافت و به الکتریسیته تبدیل خواهد کرد سپس با استفاده از این انرژی الکتریکی، یخ آب موجود در خرده‌سیارک را با یک اجاق میکروویو ساده ذوب کرده و در ادامه آب حاصله را با یک دستگاه ساده الکترولیز به هیدروژن و اکسیژن خواهد شکاند. در انتها هیدروژن و اکسیژن به دست آمده در مخازن جدا از هم ذخیره خواهد شد. این طرح هنوز در مرحله ایده قرار داشته و عملیاتی نشده است.

سیارک 951Gaspra اولین سیارکی به حساب می آید که با جزئیات دقیق و بالا مورد تصویربرداری قرار گرفت.

برای معدن‌کاوی بر روی سیارک‌ها باید بتوان روی آن‌ها فرود آمد و این کاری است سخت و شاید هم ناممکن. به این خاطر دانشمندان در اندیشه راهی برای بازایستاندن سیارک‌های پیرامون زمین از چرخش هستند. برای این کار جیپ‌هایی در نظر گرفته شده که با نیروی موشکی کار می‌کنند. برای یک سیارک با قطر ۱۰۰ متر که ۴ بار در روز حول محور خود می‌چرخد، ۲۹ تن سوخت نیاز است تا از چرخش بازداشته شود.

زیبایی علم نجوم......

مبدا سیارات فراخورشیدی

امروزه جستجو برای حیات در سیارات فراخورشیدی و یافتن زندگی در خارج از کره زمین به یکی از داغ ترین و مهمترین مباحث اخترشناسی تبدیل شده است. ما حقیقتاً در محدوده زمانیه بسیار مهمی برای تحقیق پیرامون سیارات فراخورشیدی قرار گرفته ایم. تنها 18 سال قبل بود که اولین سیاره در خارج از منظومه شمسی ما کشف شد و 15 سال قبل وجود یکی از آنها در اطراف ستاره میزبان به اثبات رسید. علاوه بر این هر روزه نشانه های جدیدی از وجود اتمسفر و شرایط حیات در بسیاری از این سیارات بدست می آید که این نشانه ها با سرعت چشمگیری در حال افزایش می باشند. حجم این داده ها به اندازه ای زیاد است که اخترشناسان را قادر ساخته تا حتی درباره چگونگی تشکیل و پیدایش این سیارات نیز نظریات قابل قبول و استنتاج هایی را ارائه دهند.

بطور کلی ، دو روش برای تشکیل سیارات وجود دارد. اولین روش از طریق بهم پیوستگی است که در آن ستاره و سیاره از فروپاشی گرانشی مستقل از یکدیگر تشکیل می شوند اما بحدی نزدیک هم هستند که نیروی جاذبه متقابل آنها را در مدار به هم می پیوندد.

(برای دیدن تصویر در اندازه بزرگ اینجا کلیک نماید)

دومین روش که منظومه شمسی ما نیز از همان طریق بوجود آمده است ، روش دایره ای (دیسک) است. در این روش ماده از یک دیسک باریک اطراف پیش ستاره متلاشی می شود تا سیاره را تشکیل دهد. هر یک از این فرایند ها مجموعه متفاوتی از پارامترها را دارند که اخترشناسان را قادر می سازد تا با برسی اثرات بجا مانده از آنها، به آن پی ببرند.

با اینحال بر اساس مقاله جدیدی که از 'هلموت ابت' از رصدخانه ملی 'کت پیک' به چاپ رسیده، چنین اظهار می نماید که با توجه به نمونه برداری های اولیه ما از پیدایش سیارات فراخورشیدی، پیدایش منظومه شمسی نمونه کمی عجیب و غریبی به نظر می رسد.

یک سیاره فراخورشیدی سیاره‌ای است که خارج از سامانه خورشیدی قرار دارد. تا سال ۲۰۰۹ تعداد ۳۷۳ سیاره فراخورشیدی یا به قولی ۴۰۷ سیاره کشف شده‌اند.

بسیاری از آن‌ها بزرگ‌تر از سیاره مشتری هستند. در سال‌های اخیر با بهبود فناوری رصدی، ۱۳ سیاره فراخورشیدی هم‌اندازه با کره زمین نیز کشف شده‌است.

در میان سیاره‌های فراخورشیدی نمونه‌های شگرفی دیده می‌شوند، برای نمونه سیاره‌ای مشابه به سیاره کوروت-۷بی (COROT-7b) در ۲۶۰ سال نوری از زمین وجود دارد که سرعت گردش آن به‌دور ستاره مادرش چنان بالاست که هر سال در این سیاره تنها سه روز به‌درازا می‌کشد.

دانشمندان بر این باورند که سیاره‌های بیشماری بوده یا هستند که توسط ستارهٔ خود فروبلعیده شده یا از مدار و منظومه خود به بیرون پرت شده و در فضای خالی سرگردان گشته‌اند.

(برای دیدن تصویر در اندازه بزرگ اینجا کلیک نماید)

اولین پارامتری که این دو روش تشکیل را تمایز می دهد، همان گریز از مرکز می باشد.Abt برای ایجاد یک سطح پایه در مقایسه، ابتدا توزیع نیروی گریز از مرکز را برای 188 ستاره دوتایی طرح ریزی کرده و پس از آن ، آنرا با تنها سیستم شناخته شده ای که با همان طرح (منظومه شمسی ما) ، یعنی از طریق روش دیسک تشکیل شده است مقایسه می کند. این تحقیق نشان داد که اکثریت ستارگان دارای مداراتی با نیروی گریز از مرکز پایین می باشند، و با افزایش نیروی گریز از مرکز این درصد به آرامی کاهش می یابد. در منظومه شمسی ما که تنها یک سیاره در آن (پلوتو) نیروی گریز از مرکزی بزرگتر از 0.2 دارد ، این توزیع کاهش یافته و بسیار شیب دار خواهد بود. هنگامیکه Abt توزیع برای 379 سیاره را با نیروی گریز از مرکز شناخته شده ایجاد کرد، نتایج تقریباً همسانی در زمینه ستاره های دوتایی بدست آمد.

ستاره دوتایی به دو ستاره گفته می‌شود که به هم نزدیک هستند و به دور مرکز ثقلشان گردش می‌کنند. به ستاره کوچکتر ستاره همدم گفته می‌شود.تحقیقات جدید نشان می‌دهد درصد زیادی از ستارگان بخشی از یک سامانه حداقل دو ستاره‌ای هستند. ستارگان دوتایی در اخترفیزیک بسیار مهم هستند زیرا مدار آنها جرمشان را مشخص می‌کند.جرم بسیاری از ستارگان تکی از روی برون‌یابی جرم ستارگان دوتایی بدست می‌آید. ستاگان دوتایی با ستاره دوتایی نوری یکی نیستند, تفاوت آنها در این است که ستارگان دوتایی نوری از زمین نزدیک یکدیگر دیده می‌شوند ولی آنها هیچ اثر گرانشی بر یکدیگر ندارند.ستارگان دوتایی از روی طیف‌سنجی هم شناخته می‌شوند. اگر مدار حرکت این ستارگان در راستای دید زمین باشد آنها از طریق گرفت تشخیص داده خواهند شد.

به سامانه‌های بیشتر از دو ستاره ستاره چندتایی می‌گویند که فراوانی آن کم نیست.ستاره‌های دوتایی می‌توانند بین یکدیگر جرم تبادل کنند و تکامل یابند از معروفترین ستارگان دوتایی می‌توان به الغول(ستاره دوتایی گرفتی)شباهنگ و ماکیان ایکس یک(که همدم کوچکتر قویترین احتمال سیاهچاله است).

همچنین طرح مشابه ای برای نیم محور اصلی ستارگان دوتایی و منظومه شمسی ما ساخته شد. اینبار هم نتایج بدست آمده ، هنگامیکه این طرح برای سیارات فراخورشیدی شناخته شده ترسیم شد ، حاکی از توزیع مشابهی با سیستم های ستاره ای دوتایی جفت شده بود.

Abt همچنین وضعیت و جزئیات سیستم ها را نیز مورد بررسی قرار داد.سیستم های ستاره ای شامل سه ستاره است که بطور کلی شامل یک جفت ستاره در مدار دوتایی فشرده و سومین ستاره در مداری بسیار بزرگتر می باشند.

لفظ ستاره دوتایی از سال ۱۸۰۲ توسط سر ویلیام هرشل به کار رفت, در تعریف او آمده است, «یک ستاره دوتایی واقعی- متشکل از دو ستاره‌است به طوری که به یکدیگر را جذب می‌کنند».دو ستاره نزدیک به هم به طور تصادفی ستاره دوتایی نوری نام می‌گیرند, مشهورترین ستاره دوتایی نوری ستاره زتا خرس بزرگ است که در صورت فلکی خرس بزرگ قرار دارد. دوتایی‌های غیر واقعی را دوتایی نوری می‌گویند. با اختراع تلسکوپ ستارگان دوتایی بیشتری کشف شدند. هرشل, در ۱۷۸۰ میلادی,۷۰۰ سامانه دوتایی, و حدود ۵۰ سامانه که به نظرش بیشتر از دو ستاره دارند ثبت نمود.یک سامانه دوتایی واقعی، دو ستاره‌است که جاذبه گرانشی دارند.وقتی دو ستاره تفکیک می‌شوند که با بالابردن دقت تلسکوپ‌ها به اندازه کافی (در صورت لزوم از روش‌های اینترفرمتریک استفاده می‌شود) دو ستاره کاملا مجزا دیده شوند که به آنها دوتایی مرئی می‌گویند.

Abt با مقایسه نسبت چنین مدارهایی، فاصله گذاری مداری را تعیین کرده است.با این وجود وی به جای مقایسه ساده با منظومه شمسی ، موقعیت مشابه تشکیل ستاره های اطراف توده مرکزی کهکشان را مورد ملاحظه قرار داد و در این روش توزیع مشابهی را ایجاد کرد.در این مورد ، نتایج شگفت آور بودند و هر دو روش تشکیل ، نتایج یکسانی را حاصل کردند.

(برای دیدن تصویر در اندازه بزرگ اینجا کلیک نمایید)

درنهایت،Abt میزان عناصر سنگین در حجیم ترین بدنه را نیز مورد ملاحظه قرار داد. کاملاً معلوم است که اکثر سیارات فراخورشیدی در اطراف ستارگانی یافت می شوند که دارای فلزات غنی می باشند. در حالیکه هیچ دلیلی برای تشکیل سیارات در دیسکی که نمیتواند در اطراف ستارگان باجرم بالا باشد وجود ندارد، داشتن یک ابر غنی فلزی که از آن برای تشکیل ستاره ها و سیاره ها استفاده می شود یه نیاز ضروری در مدل بهم پیوستگی است ( زیرا این امر منجر به سرعت بخشیدن به روند فروپاشی شده، و اجازه میدهد تا سیارات غول پیکر پیش از پراکندگی کامل ابر ،به طور کامل تشکیل شوند.) بنابراین ، این واقعیت که اکثریت قریب به اتفاق سیارات فراخورشیدی در اطراف ستارگان فلزی غنی وجود دارند از فرضیه بهم پیوستگی طرفداری می کند.

(برای دیدن تصویر در اندازه بزرگ اینجا کلیک نمایید)

مجموع این اطلاعات ، چهار آزمایش برای تشکیل مدل ها را فراهم می سازد. مشاهدات کنونی در هر مورد چنین اظهار می کنند که اکثریت سیارات کشف شده در دوردستها از بهم پیوستگی تشکیل شده اند نه در یک دیسک. با این وجود ، Abt تاکید می کند که محدودیت در تجهیزات و ابزارآلات سنجش فعلی نیز می تواند در جهت گیری این گزارشات آماری تاثیرگذار باشند. چنانکه وی ذکر می کند ، اخترشناسان هنوز حساسیت سرعت شعاعی را برای کاوش سیستم های دیسکی مانند منظومه شمسی ندارند (بجز سیارات بزرگ مجزا مانند ژوپیتر در (5 AU. به همین منوال ، این نظریه به احتمال زیاد با قابل دسترس قرار گرفتن نسل جدیدی از ابزارآلات در آینده تغییر خواهد کرد. در حقیقت ، با پیشرفت ابزارآلات و در دسترس گرفتن نقشه های سه بعدی و رصد مستقیم انحرافات مداری در آینده، اخترشناسان قادر خواهند بود تا آزمایش دیگری نیز برای تعیین روشهای تشکیل بیافزایند.

عطارد ................

عطارد سیاره صبحگاهی ( دیماه 1390 )

 

عطارد سیاره صبحگاهی ( دیماه 1390 )

سیاره عطارد، نخستین سیاره منظومه خورشید، بیشتر وقت‌ها از دیدگاه رصدگران پنهان است و تنها در صورت داشتن افق مناسب به آسانی دیده خواهد شد.

امروزه با توسعه بسیار زیاد ساختمان سازی و بلندتر شدن ساختمانها، دیدن افق در بسیاری از شهرهای بزرگ دشوار شده است. در این بین رصد هلال ماه‌ و سیاره عطارد دشوارتر از همیشه است و گاهی در بسیاری از شهرها قابل دیدن نیستند.

 

 

 

 

اما این روزها سیاره عطارد در وضعیت بسیار مناسب رصدی به سر می برد. این سیاره در روز 2 دیماه 1390 به بیشترین کشیدگی غربی از خورشید رسید و در این حالت کمی قبل از طلوع خورشید با جدایی زاویه‌ای 22 درجه و 44 دقیقه از خورشید دیده می شد. این سیاره روند نزدیکتر شده به خورشید را ادامه می دهد تا اینکه در دو هفته‌ی آینده دیدن آن ممکن نخواهد بود. بنابراین فرصت دیدن سیاره عطارد را از دست ندهید. 

 

 

 

روش مثلث بندی.....

روش مثلث بندی برای تعیین فاصله ی ستارگان

 

تعيين فاصله ستارگان يكي از مشكلات بزرگ اختر شناسان است .با روش مثلث بندی و با استفاده از زاویه یاب می توان فاصله ستاره ها را تعیین کرد.

برای مثال ما می خواهیم با روش مثلث بندی فاصله ستاره ای از نقطه ای مشخص تعیین کنیم.

برای این کار مراحل زیر را انجام می دهیم.

مرحله اول : در این مرحله نقطه ای را که می خواهیم فاصله آن را از ستاره مورد نظر اندازه بگیریم تعیین می کنیم.(نقطه O) سپس در طرفین این نقطه دو نقطه دیگر با فاصله های مشخص از نقطه O تعیین می کنیم.(نقطه های AوB)

مرحله دوم : در این مرحله ستاره مورد نظر را نقطه C می گیریم و یک مثلث بین سه نقطه Aو Bو C فرض می کنیم.

مرحله سوم : در مرحله سوم با استفاده از زاویه یاب ، زاویه بین نقطه های Aو C را اندازه می گیریم و آن را زاویه CABمی نامیم و سپس با استفاده از همین روش زاویه زاویه بین نقطه Bو C را اندازه می گیریم و ان را زاویه CBA قرار می دهیم.

مرحله چهارم : در این مرحله داده ها را بر روی کاغذ می آوریم.زاویه ها را با همان اندازه ولی ضلع AB با یک مقیاس مشخص.به طور مثال اگر اندازه واقعی AB  ششصد کیلومتر است ما آن را در روی کاغذ6 سانتی متر در نظر میگیریم. مقیاس در اینجا یک صد هزارم است.

مرحله پنجم : در این مرحله پس رسم مثلث برروی کاغذ ضلع CO که همان ارتفاع مثلث است را برایش رسم می کنیم.این ضلع را با خط کش اندازه می گیریم.در پایان با یک تناسب ساده فاصله نقطه مورد نظر (نقطه C ) را از ستاره به دست می آوریم.

جدول بودجه بندی اول و دوم و سوم

سوم	دوم	اول	ماه
تا ص 24	تا ص 20	تا ص 18	مهر
52-25	49-21	43-19	آبان
76-53	76-49	70-44	آذر
85-77	90-77	80-71	دی
104-86	115-91	100-81	بهمن
124-105	136-115	125-101	اسفند
128-125	151-137	142-126	فروردین

·         جدول بودجه بندی درس علوم تجربی

سال تحصیلی 91-90                                                      

بودجه بندی درس علوم

سال اول	سال  دوم	سال سوم
مهر	تا ص 18	تا ص 20	تا ص 24
آبان	43-19	49-21	52-25
آذر	70-44	76-49	76-53
دی	80-71	90-77	85-77
بهمن	100-81	115-91	104-86
اسفند	125-101	136-115	124- 105
فروردین	142-126	151-137	138-125
اردیبهشت	143 تا آخر	152 تا آخر	138 تا آخر

 

تاثیر لباس فضایی....

لباس فضايي چه كمكي به فضانوردان مي‌كند؟

لباس فضايي ايمني بسيار زيادي را براي فضانوردان توليد مي‌كند. اين لباس مقدار دما و فشار هوا را ثابت نگاه مي‌دارد و هم‌چنين اكسيژن كافي را براي فضانورد تامين مي‌نمايد. جنس آن از يك ماده‌ي با استحكام و سبك است كه مانند دست‌كشي تمامي بدن را فرا مي‌گيرد. در اين لباس نيز مانند دست‌كشي كه به دست مي‌كنيم، فاصله‌ايي مملو از هوا بين لباس و بدن فضانورد وجود دارد.

كنترل فشار يكي از علل عمده‌ي استفاده از لباس فضايي است. با دور شدن از سطح زمين، مقدار فشار هوا كاهش مي‌يابد. يك انسان سالم حدود چهار ليتر خون در بدن دارد. هرگاه بدون لباس و يا بدون محفظه فضايي به ارتفاع 5/8 كيلومتري از سطح زمين برويم، اكسيژن موجود در خون ما به صورت حباب‌هاي گاز ظاهر مي‌شود. گنجايش خوني كه در شرايط عادي چهار ليتر است، در ارتفاع 5/8 كيلومتري، معادل 12 ليتر خواهد بود. در 17 كيلومتري گاز اكسيژن بدن انبساط بيشتري يافته و فضاي مورد لزوم را به 68 ليتر افزايش مي‌دهد. به سادگي مي‌توان دريافت كه بدن انسان بر اثر افزايش حجم خون، در حال انفجار خواهد بود.

علاوه بر اين، لباس فضايي با وسايل مختلفي كه در سفينه نصب شده است ارتباط دارد. يكي از اين وسايل، فشار هوا را تثبيت مي‌كند، ديگري اكسيژن لازم را تامين مي‌نمايد، و سومي گاز كربن‌دي‌اكسيد توليد شده از هواي تنفسي را جذب مي‌كند. اكسيژن موجود در لباس فضايي از نظر حرارت نيز تثبيت مي‌شود. بنابراين دماي خارج يا داخل سفينه هرچه باشد، بدن فضانورد احساس راحتي خواهد نمود.

براي تحمل نيروي زيادي كه در حين بالا رفتن موشك به فضانورد وارد مي‌شود، وي بايد جايگاه مخصوصي استفاده كند. اين جايگاه شبيه به تختخواب است. مثل اين مي‌ماند كه فضانورد در سفينه فضايي خوابيده باشد. در اين شرايط به جريان انداختن خون توسط قلب بسيار ساده‌تر از وضعيت ايستاده و يا نشسته فضانورد است.

استرس امتحان................

استرس امتحان

کابوسي به نام امتحان

کابوسي به نام امتحان

آيا تاکنون از خود پرسيده‌ايد که چرا از امتحان مي‌ترسيد؟

آيا تا به حال به صورت عميق به اين موضوع فکر کرده‌ايد که چه عواملي در ترس و اضطراب نسبت به امتحان موثر بوده‌اند؟

آيا در زندگي تحصيلي راه‌هايي براي کاهش اين نوع اضطراب يافته‌ايد؟

بدون ترديد ترس از امتحان بين دانش‌آموزان و دانشجويان تقريبا همه‌گير و رايج است و مي‌توان گفت مهم‌ترين علت اين موضوع، نتيجه‌اي است که از امتحان به‌دست مي‌آيد. نتيجه‌اي که مدرک قبولي يا مردودي محسوب گرديده و باعث ارتقا، تهديد، تشويق يا تنبيه مي‌گردد. گاهي اوقات اين نتيجه مي‌تواند سرنوشت را نيز رقم زند. به همين علت هر چه نتيجه، حساسيت و اهميت بيشتري داشته باشد، به همان نسبت مي‌تواند سبب اضطراب و ترس از امتحان گردد، که برخي از آنها عبارتند از:

1- ترس از فراموش کردن مطالب خوانده شده. 2- سخت‌گيري مدرسه در طي سال تحصيلي. 3- انتظار بيش از حد والدين.

4- عدم وجود خود باوري در فرد. 5- نامشخص بودن سوالات.

اکنون که برخي از عوامل ايجاد کننده ترس از امتحان مشخص شدند، لازم است عوامل کاهش دهنده اين نوع ترس را نيز بدانيم. در خصوص روش‌هاي کاهش ترس از امتحان، نظرات مختلفي وجود دارد که مهم‌ترين آنها به شرح زير مي‌باشند:

ايجاد محيطي آرام و به دور از تشنج: علاوه بر تلاش والدين براي ايجاد چنين محيطي براي مطالعه فرزندان، آنان نيز بايستي کوشش نمايند.

حتما در جلسات آخر درس پيش از امتحان، در کلاس شرکت کنيد. زيرا اغلب، مطالب مهمي که احتمال بيشتري در طرح سوالات دارند، در جلسات آخر مرور و توضيح داده مي‌شوند.

تنظيم برنامه خواب و استراحت:

برخي‌ با اين تصور که هنگام امتحانات براي مطالعه بيشتر اصلا نبايد خوابيد يا خيلي کم خوابيد، خود باعث خستگي ذهني و در نتيجه فراموشي بيشتر در مطالب خوانده شده مي‌گردند. کاهش زمان خواب در حد متعادل مطلوب است، اما افراط در آن هرگز مفيد نخواهد بود.

پرهيز از کاهش تغذيه: افراط و تفريط در تغذيه اثرات نامطلوبي در بر خواهد داشت. بايستي با خواب و استراحت کافي و نيز تغذيه مناسب، از لحاظ روحي و جسمي، خود را آماده امتحان کرد.

آماده شدن براي امتحان: داشتن برنامه‌ريزي صحيح جهت مطالعه در طول سال تحصيلي و رعايت روش‌هاي صحيح مطالعه.

1- مطالب درسي را به تدريج و در طول زمان مرور کنيد، نه اينکه در آخرين دقايق قبل از امتحان به مطالعه فشرده بپردازيد.

2- از يادداشت‌هاي خود، يادداشت‌هاي فشرده‌اي برداريد، تا بازسازي ذهني، رمزگرداني و مرور مطالب براي‌تان مفيد واقع شود.

3- سعي کنيد به نوع آزمون پي ببريد، تا بتوانيد مطالعه خود را متناسب با آن پيش ببريد.

پرهيز از فشرده‌خواني:

فشرده‌خواني با مرور کردن مطالب متفاوت است. فشرده‌خواني شامل آخرين کوشش‌هاي شخص در آخرين لحظات قبل از امتحان است با تاکيد بر مطالبي که انتظار داريد جزو سوالات امتحاني باشد. مي‌توانيد محدوده سوالاتي را که در امتحان مطرح خواهد شد، حدس زده و بيشتر به آنها بپردازيد. براي اين منظور سوالات امتحاني سال‌هاي گذشته و همچنين موضوعاتي که استاد يا معلم در کلاس درس بيشتر روي آنها تکيه مي‌کند کمک خواهند کرد.

پرهيز از اضطراب‌هاي متفرقه: مثلاً شب امتحان مسابقات فوتبال را دنبال نکنيد. اگر امتحان قبلي رضايت بخش نبوده است، به آن نينديشيد و تحيل امتحان قبلي را به فرصت مناسب خودش موکول کنيد.

به جاي پرداختن به جنبه‌هاي منفي، همواره يک تصوير ذهني مثبت از خودتان داشته باشيد و پس از تلاش کافي جهت مطالعه مطالب، به موفقيت خود اميدوار باشيد .

کاهش ترس از امتحان

به موقع و سر وقت به جلسه امتحان برويد و پيش از آغاز امتحان با خاطري آسوده در جاي خود مستقر شويد.

کليه وسايل و ابزارهايي که در امتحان مورد نياز است، همراه خود به جلسه ببريد.

دستورالعمل‌ها را با دقت بخوانيد و اگر دستورات شفاهي است، با توجه و التفات کامل به آن گوش دهيد و عينا همان کاري را که از شما مي‌خواهند انجام دهيد. در مورد سوالات تستي، اگر نمره منفي داشته باشد، حس زدن کار عاقلانه‌اي نيست.

به زمان‌بندي سوالات دقت کنيد، تا با مشکل کمبود وقت مواجه نشويد.

خود را براي پاسخ‌گويي به هر گونه سوالي آماده سازيد، اما نه با اين برداشت که بايد صد در صد سوالات را جواب دهيد.

براي پاسخ‌گويي به سوالات به طرح چهار مرحله‌اي زير دقت کنيد:

1- ورقه سوالات را نسبتاً با سرعت بخوانيد و به تمام سوالات که پاسخ آنها براي‌تان روشن است جواب بدهيد. براي اين مرحله حداقل نيمي از وقت امتحان را در نظر بگيريد.

2- دوباره ورقه را بخوانيد و به تمام سوالات که تا آن موقع پاسخ‌شان به يادتان آمده است، پاسخ دهيد.

3- در نوبت سوم بايد به تمام سوالاتي که باقي مانده، پاسخ دهيد.

4- در نوبت چهارم يکبار ديگر کنترل کرده و ببينيد که آيا سوالات را همان گونه که مي‌خواستيد پاسخ داده‌ايد.

براي پاسخ‌گويي به آزمون تشريحي پيشنهاد مي‌شود، موضوع را به طور کامل ياد گرفته و پرسش را به دقت بخوانيد و قبل از اينکه شروع به نوشتن کنيد، پاسخ خود را سازمان‌بندي نماييد.

براي پاسخ گويي به آزمون تستي پيشنهاد مي‌شود:

1- سوالات ساده را جواب داده و از سخت‌ها بگذريد. 2- وقتي به سوالات نيمه مشکل رسيدند، مقابل آن علامت (+) (در پاسخ‌نامه) به معناي قابل حل و در مقابل سوالات مشکل علامت (-) به معناي غير قابل حل بگذاريد. 3- به سئوال ها بر اساس درجه بندي که انجام داديد پاسخ دهيد